W klasycznych witrynach, aby dodać w menu odnośniki do stron, trzeba najpierw te ostatnie stworzyć. W Joomli! jest odwrotnie. To system obsługi treści, bazując na strukturze nawigacyjnej, generuje kolejne podstrony na podstawie materiałów pobranych z bazy danych lub innych źródeł. Menu w Joomli! przestaje więc być jedynie zbiorem odnośników – organizuje ono materiały i rozstrzyga o formie ich prezentacji. Zanim jakiekolwiek treści pojawią się w naszym serwisie, będziemy musieli stworzyć odpowiadające im łącza. Przyjrzyjmy się bliżej, jak to zadanie zrealizować.
Strony funkcjonujące w obrębie wszystkich witryn internetowych można generalnie podzielić na dwa rodzaje: otwierające oraz docelowe. Te pierwsze (na przykład strona startowa w Joomli!) zawierają łącza do innych stron, te drugie natomiast prezentują materiały lub usługi poszukiwane przez odwiedzających serwis – są jakby punktami końcowymi sieciowych wycieczek.
Główne pozycje w menu witryny powinny prowadzić do stron otwierających, sygnalizujących w sposób czytelny, przejrzysty i elegancki treści, których można się spodziewać we wszystkich zakamarkach witryny.
Joomla! oferuje kilka typów stron otwierających i zarazem elementów struktury witryny. Są to przede wszystkim blogi artykułów z sekcji lub kategorii, tabele pozycji z kategorii lub materiałów udostępnianych przez komponenty oraz listy kategorii w sekcji artykułów lub w komponentach (listy zawartości). Na każdej z tych stron umieszczone są oczywiście odnośniki do odpowiednich stron docelowych. Do każdej pozycji treści (na przykład artykułu, materiału statycznego czy komponentu) możemy ponadto umieścić w menu odnośnik. Przyjrzyjmy się więc po kolei wszystkim typom stron otwierających.
Wzór dla strony otwierającej typu blog został zaczerpnięty z praktyki prasowej. Tak jak pierwsza strona dziennika, blog sygnalizuje czytelnikom treść materiałów umieszczonych wewnątrz – w tym najciekawszy „temat numeru” – i zachęca ich do lektury. Ten typ wyśmienicie nadaje się do prezentacji sekcji i kategorii, w których ciągle przybywają nowe artykuły.
Tabela kategorii otwiera dwupoziomowy model struktury witryny. W tym wypadku na stronie otwierającej umieszczana jest lista odnośników do artykułów w kategorii lub pozycji w komponencie. Dzięki temu typ ten nadaje się doskonale do prezentacji działów, w których ważna jest kolejność pozycji – możliwość uporządkowania ich wedle określonego kryterium, na przykład tytułu, nazwy autora czy liczby odsłon.
Listy kategorii udostępniają sekcje artykułów (lista zawartości) lub treści i usługi generowane przez komponenty. Strona otwierająca zawiera więc w tym wypadku odnośniki do poszczególnych kategorii w sekcji lub komponencie. Każda kategoria może być ponadto opisana i uzupełniona informacją dotyczącą liczby umieszczonych w niej pozycji. Ten typ menu przeznaczony jest głównie dla działów witryny o rozbudowanej, hierarchicznej strukturze.
Szczególnym rodzajem pozycji menu jest wrapper. Pozwala on na umieszczenie w obszarze treści głównej dowolnej strony internetowej z całym jej interfejsem oraz materiałów nieobsługiwanych przez Joomlę! w trybie standardowym (na przykład niezależnych skryptów czy galerii).
Klasyczne menu to jadłospis – lista potraw i napojów. Menu witryny internetowej to również spis „dań” – oferta przeznaczona dla użytkowników. W tym spisie znaleźć się mogą zarówno pojedyncze „potrawy” (artykuł, materiał statyczny, formularz kontaktowy), jak i całe zestawy (wielozadaniowe komponenty, sekcje i kategorie artykułów). Obsługę menu w Joomli! umożliwia jądro systemu, które uruchamia moduł Menu witryny (Main Menu) i jego kopie, komponent zaplecza Menedżer menu (Menu Manager) i pozostałe komponenty – pozycje menu.
Za wyświetlanie menu odpowiada moduł Menu witryny (Main Menu). Jego skrypt zawiera instrukcje odczytujące zestawy odnośników i wyświetlające je zgodnie z parametrami określonymi w ustawieniach modułu. W Joomli! poza menu głównym możemy tworzyć dowolną liczbę grup dodatkowych, na przykład menu użytkownika, dostępne dopiero po zalogowaniu się, czy menu lokalne, wyświetlane na stronach działów witryny. Te „niestandardowe” pozycje generowane są przez kopie modułu Menu witryny (Main Menu). Wzajemna zależność elementów zmusza jednak do pewnej ostrożności we wprowadzaniu do nich modyfikacji. Jeśli na przykład do modułu menu odwołuje się wiele jego kopii i wszystkie one zostaną usunięte, to ani samo menu, ani jego pozycje nie znikną. Zlikwidowanie menu będzie jednak skutkowało równoczesnym usunięciem obsługujących go modułów i wszystkich jego pozycji.
Komponent zaplecza administracyjnego Menedżer menu (Menu Manager) umożliwia tworzenie wielu grup odnośników i wyświetlających je modułów. Z poziomu Menedżera menu dostępny jest również edytor właściwości, pozwalający na zdefiniowanie nazwy, typu menu i tytułu wyświetlającego je modułu. W wykazie zamieszczonym w oknie tego komponentu znajdują się także skróty prowadzące do menedżerów pozycji.
Pozycje menu to zbiór kilkunastu komponentów zaplecza generujących elementy struktury treści w witrynie i umożliwiających umieszczanie odnośników do nich jako pozycji w dowolnym menu. Komponenty te oferują więc dostęp do podstawowych form prezentacji treści – artykułów, materiałów statycznych, formularzy kontaktowych oraz struktur bardziej rozbudowanych. Więcej uwagi pozycjom menu poświęcimy w dalszej części artykułu.
Kilka współdziałających w tworzeniu i udostępnianiu menu składników jest źródłem wielu rodzajów parametrów definiujących sposób prezentacji. Należą do nich przede wszystkim nazwa – definiowana w edytorze menu, właściwości modułu, które modyfikować możemy za pomocą odpowiedniego edytora modułu oraz pozycje menu, powiązane z menedżerami pozycji i edytorami struktury witryny.
Nazwy menu są ich głównymi identyfikatorami, wskazują bowiem na typ – na przykład menu główne (mainmenu), użytkownika (usermenu) czy dodatkowe (othermenu). Nazwa menu musi być niepowtarzalna, inaczej system nie mógłby rozpoznać, o który zestaw łączy chodzi. Nie jest ona przy tym wyświetlana w żadnym miejscu witryny. Definiując nazwę menu, powinniśmy korzystać ze znaków alfabetu angielskiego, unikając również używania spacji.
Podczas określania nazw musimy także pamiętać, że dwie z nich są standardowo zastrzeżone. Chodzi tu o określenia: mainmenu – przyporządkowane na stałe do menu głównego – oraz usermenu – powiązane z menu użytkownika. Pierwsze z nich jest podstawową grupą łączy, niezbędną do działania witryny, nie powinno więc nas dziwić, że jego nazwa została zastrzeżona. Do drugiego menu, posługując się właśnie nazwą, odwołuje się natomiast wiele dodatkowo instalowanych komponentów. Powiązanie za pomocą ID nie jest w takim wypadku możliwe, trudno przecież wymagać od twórców niezależnych komponentów, by przewidywali, jaki numer porządkowy zostanie przypisany do menu użytkownika w każdej bazie danych.
Dodawanie nowych pozycji menu jest proste i intuicyjne. Wystarczy wybrać w panelu administratora opcję Menu | (mainmenu):
W efekcie przeniesiemy się bezpośrednio do menedżera pozycji menu. Tutaj powinniśmy kliknąć przycisk Utwórz (New), umieszczony w pasku narzędzi:
Przejdziemy do okna kreatora pozycji, gdzie w pięciu tabelach znajdują się odnośniki umożliwiające utworzenie różnego typu pozycji w strukturze witryny. Gdy umieścimy wskaźnik myszy nad dowolnym łączem, zostanie wyświetlona zwięzła charakterystyka danego elementu. Wybierzmy więc jeden z typów pozycji menu, klikając jego nazwę:
Teraz wystarczy jeszcze tylko nacisnąć przycisk Dalej (Next) w pasku narzędzi, by przejść do edytora właściwości pozycji menu, gdzie ustalimy wszystkie szczegółowe parametry. Koniecznie musimy określić nazwę pozycji (tekst odnośnika w menu) oraz ustalić zakres treści lub jej „dostawcę”: kategorię, sekcję, wybrany komponent bądź adres URL. W wypadku pozostałych detali możemy pozostawić ustawienia domyślne. Warto jednak zapoznać się z ich znaczeniem, aby w późniejszych etapach tworzenia witryny nie popełnić żadnego błędu. W poniższej tabeli przedstawiono krótkie zestawienie najważniejszych dostępnych opcji:
| Pozostałe właściwości pozycji menu | |
|---|---|
| Nazwa | Opis |
| Otwórz w (On Click, Open in) | Decyduje, w wypadku niektórych typów pozycji menu, o miejscu prezentacji treści. Dostępne opcje mówią same za siebie: W głównym oknie przeglądarki, W nowym oknie z paskiem nawigacji oraz W nowym oknie bez paska nawigacji. |
| Nadrzędna pozycja (Parent Item) | Na liście rozwijalnej możemy zaznaczyć opcję Góra, aby stworzyć najwyższą w hierarchii pozycję menu lub dowolną inną, w stosunku do której wygenerowana pozycja zajmie miejsce podrzędne. |
| Kolejność (Ordering) | Nowe pozycje w menu Joomli! umieszcza domyślnie jako ostatnie. Pożądaną kolejność możemy ustalić po utworzeniu danej opcji lub kliknięciu przycisku Zastosuj. Aby podczas edycji szczegółów łącza ustalić odpowiednią kolejność, na liście wyboru powinniśmy zaznaczyć wskaźnikiem myszy pozycję, przed którą chcemy umieścić odnośnik. |
| Uprawnienia (Acces Level) | Wybór jednej z grup użytkowników decyduje o przydzieleniu praw do przeglądania pozycji. Na liście umieszczono trzy główne opcje: Public, Registered i Special. Pierwsza z nich oznacza dostęp powszechny – dla wszystkich odwiedzających, druga ogranicza tę grupę tylko do użytkowników zalogowanych. Wybór trzeciej możliwości spowoduje, że pozycja będzie dostępna tylko dla autorów, redaktorów, wydawców i administratorów. |
| Publikacja (Published) | Opcja Tak pozwala udostępnić łącze, Nie – ukryć je. |
Po pomyślnym skonfigurowaniu wszystkich parametrów kliknijmy przycisk Zastosuj (Apply), umieszczony w pasku narzędzi. Nowa pozycja zostanie dodana. Jeśli taka opcja będzie aktywna, możemy jeszcze ustalić opcje prezentacji menu. W innym wypadku wybierzmy Zapisz (Save), by wrócić do menedżera pozycji.
Każda pozycja menu w Joomli! aktywuje jeden z ponad dwudziestu specjalnych komponentów, które odpowiadają za generowanie treści. Pozwalają one tworzyć dowolnie rozbudowaną strukturę witryny, udostępniając zarówno elementarne formy (artykuły, materiały statyczne, formularze kontaktowe), jak i struktury rozbudowane, hierarchiczne lub liniowe – sekcje, kategorie artykułów oraz komponenty.
Pozycja menu wskazuje na określony zakres treści: artykuł, materiał statyczny, sekcję, kategorię, kilka kategorii lub kilka sekcji, komponent lub adres internetowy. Jednocześnie wszystkie one definiują również formę, w jakiej treść będzie prezentowana: blog, tabela z łączami do pozycji w kategorii, komponent czy łącze. Treścią główną mogą więc być między innymi: konkretny artykuł lub materiał statyczny, artykuły zgromadzone w jednej sekcji (kategorii) lub wielu sekcjach (kategorii), dane generowane przez komponent czy konkretna pozycja w komponencie. Oczywiście, gdy mówimy o pozycjach lub kategoriach w komponencie, posługujemy się skrótem myślowym – komponenty nie zawierają bowiem treści, a jedynie pobierają ją z innych źródeł.
Tak duża liczba pozycji menu może początkowo onieśmielać, szybko jednak zdamy sobie sprawę, jak sprawnie można zarządzać strukturą witryny, korzystając ze wszystkich dostępnych możliwości. Warto zapoznać się z nimi szczegółowo, tym bardziej że ułatwia to ich nazewnictwo, odzwierciedlające bezpośrednio zakres i formę treści. Oznaczenia zbudowane są wedle prostej konwencji. Pierwszy człon wskazuje, w jakiej postaci zostanie zaprezentowana treść, drugi – jej rodzaj. I tak na przykład mamy pozycje: Blog – artykuły z kategorii, Lista – zawartość sekcji, Tabela – artykuły z kategorii, Łącze – kontakt itp. Typ pozycji menu oznacza więc po prostu sposób organizacji elementów struktury treści oraz szablon ich formatowania.
Poniższa tabela prezentuje wyczerpujące zestawienie pozycji menu. Najważniejsze z nich zostaną szczegółowo omówione w kolejnym odcinku kursu.
| Pozycje menu w Joomli! | |
|---|---|
| Jednostka treści | Zawartość |
| Artykuły |
|
| Komponenty |
|
| Łącza |
|
| Różne |
|
Zarejestrowanym użytkownikom naszego serwisu możemy udostępniać niektóre treści w specjalnie dla nich stworzonym menu. Założymy je za pomocą kreatora instalacji – jeśli w trakcie tego procesu wybraliśmy opcję udostępnienia przykładowych danych, powinniśmy dysponować pięcioma pozycjami menu użytkownika. Należą do nich: Twój profil, Wyślij wiadomość, Zaproponuj link, Odblokuj swe pozycje i Zaloguj – Wyloguj.
W wypadku instalowania Joomli! bez przykładowych danych samo menu użytkownika też zostaje utworzone, należy jednak zdefiniować jego pozycję. W tym celu z menu panelu administracyjnego powinniśmy wybrać polecenie Menu | (usermenu), a następnie stworzyć kolejne łącza, klikając w górnym pasku narzędzi przycisk Utwórz (New). Procedura jest taka sama jak przy tworzeniu pozycji głównego menu witryny.
Opcję tę udostępnia komponent Logowanie (com_login). Aby umieścić ją w menu użytkownika, należy stworzyć pozycję typu Komponent (Component) i w edytorze wskazać wymieniony moduł.
Pozycja nazwana Twój profil albo Twoje konto umożliwia użytkownikowi modyfikowanie danych osobistych – imienia i nazwiska, hasła czy adresu e-mailowego. Odpowiedni formularz udostępnia w tym wypadku komponent Użytkownicy (User). Aby go aktywować, trzeba skorzystać z pozycji typu Łącze – URL (Link – URL) i wywołać zadanie UserDetails, wpisując w odpowiednim polu instrukcję postaci: index.php?option=com_user&task=UserDetails.
Opcję ułatwiającą użytkownikom wysyłanie wiadomości czy artykułów można aktywować za pomocą kreatora nowej pozycji menu. W takim wypadku możliwe będzie jednak przesyłanie danych tylko do jednej sekcji. Aby udostępnić użytkownikom na przykład możliwość umieszczania artykułów w kilku sekcjach, musimy stworzyć kilka podobnych łączy. Nie zawsze będzie to rozsądne rozwiązanie – w ten sposób możemy bowiem spowodować znaczny przyrost liczby pozycji w menu, a tym samym uczynić je nieczytelnym. Warto więc rozważyć, czy nie lepiej będzie wybranym użytkownikom nadać po prostu uprawnienia specjalne – autora, redaktora albo wydawcy. Dzięki temu zyskają oni możliwość dodawania nowych materiałów w każdej z sekcji, która zostanie im udostępniona.
Kreator nowych pozycji menu nie umożliwia niestety automatycznego wygenerowania opcji Zaproponuj link. Aby ją dodać, musimy skorzystać z elementu typu Łącze – URL (Link – URL) i wywołać zadanie new() dla komponentu Katalog WWW (WebLinks). W tym celu w polu Łącze – URL należy wpisać adres: index.php?option=com_weblinks&task=new.
Dla użytkowników z grup specjalnych – autorów, redaktorów i wydawców – przydatna okaże się niewątpliwie opcja Odblokuj swoje pozycje. Może się bowiem zdarzyć, że artykuły, których są twórcami, zostaną przypadkowo zablokowane. Opcję odblokowania, podobnie jak poprzednią, możemy dodać, korzystając z pozycji typu Łącze – URL (Link – URL). Funkcję udostępnia komponent Użytkownicy (User). Aby ją uaktywnić, w odpowiednie pole należy wpisać adres postaci: index.php?option=com_user&task=CheckIn.
Oprócz wymienionych powyżej przykładów do menu użytkownika możemy dodawać także inne typy pozycji. To bardzo wygodne rozwiązanie, szczególnie w wypadku przenoszenia lub kopiowania opcji pomiędzy różnymi grupami łączy. W takim wypadku nie trzeba bowiem modyfikować parametru Uprawnienia.
Przypomnijmy jeszcze raz, że pozycje w menu użytkownika widoczne są dopiero po zalogowaniu. Umieszczanie zatem w tym miejscu odnośników do atrakcyjnych treści witryny nie jest dobrym pomysłem. Alternatywnym sposobem zarządzania łączami przeznaczonymi dla zweryfikowanych użytkowników jest umieszczenie ich w powszechnie dostępnym menu i odpowiednie ograniczenie praw dostępu. W takim wypadku można także w panelu konfiguracji globalnej witryny określić widoczność odnośników dla wszystkich odwiedzających.
W zależności od przyjętej przez nas koncepcji nawigacji w witrynie możemy stworzyć menu wielopoziomowe lub proste menu główne i towarzyszące mu lokalne zestawy odnośników w działach witryny. Po zainstalowaniu programu Joomla! z przykładowymi danymi w każdym z menu znajdziemy standardowo zdefiniowane pozycje. Pamiętajmy, że z wyjątkiem menu głównego wszystkie je możemy usunąć lub wykorzystać do własnych celów.
W Joomli! możemy więc wygenerować tyle zestawów łączy, ile nam będzie potrzebne. Nic – oprócz omawianej już użyteczności – nie stoi na przeszkodzie, by korzystać na przykład z grupy menu – głównego, górnego i dolnego – oraz różnych menu lokalnych, innych dla każdego kolejnego działu. Aby stworzyć nowe menu, powinniśmy przede wszystkim w panelu administracyjnym wybrać pozycję Menu | Menedżer menu. Następnie klikamy umieszczony na pasku narzędzi przycisk Nowy (New). Naszym oczom ukaże się formularz zatytułowany Szczegóły menu, zawierający dwa pola, które musimy wypełnić.
Pierwszym z nich jest Nazwa menu (Menu Name). Pamiętajmy, że musi ona być niepowtarzalna, jest bowiem identyfikatorem całego łącza. Nie stosujmy w tym wypadku spacji, znaków charakterystycznych dla polskiego alfabetu ani do alfabetu nienależących. Nazwa będzie wyświetlana jedynie w panelu administracyjnym, jej atrakcyjne brzmienie nie jest więc konieczne. Winna być ona jednak łatwo rozpoznawalna przez redaktorów serwisu i jasno sygnalizować projektowane w tym dziale witryny treści.
Kolejną pozycją w formularzu jest Tytuł modułu (Module Title). Jak już powiedzieliśmy, każde menu jest właśnie modułem. Kiedy tworzymy nowy zestaw odnośników, system Joomla! automatycznie generuje także nowy moduł, nadając mu zdefiniowaną przez nas właśnie w tym miejscu nazwę. Może mieć ona postać następującą: Menu główne, Menu witryny czy Menu użytkownika. Oczywiście tytuł ten możemy w każdej chwili zmienić, korzystając z menedżera modułów.
Gdy zakończymy wypełnianie formularza, powinniśmy jeszcze tylko kliknąć przycisk Zapisz (Save), umieszczony w pasku narzędzi, by nasze menu pojawiło się jako nowa pozycja w odpowiednim panelu zaplecza administracyjnego. Również wykaz modułów wzbogaci się o dodatkowy element.
W tym odcinku kursu zapoznaliśmy się z podstawami funkcjonowania systemu menu – głównej konstrukcji nawigacyjnej i schematu porządkowania treści dla naszej witryny. Kolejny artykuł przybliży nam szczegółowe kwestie związane z przygotowywaniem wszystkich wymienionych wcześniej typów pozycji.
źródło: webhosting.pl
| 8 |
| 5 |
| 3 |
| 2 |
| 2 |
